Categorieën
journal intime Kathedraalse Leer Proza

journal intime #83

jt93 – et il en isolait six – SCHE PEN

ik merk dat ik bij dit soort oefeningen nog steeds een overcorrecte eind-n uitspreek. tja. ik zal twee weken voor mijn dood ook nog een dt-fout hebben gemaakt, ergens. men kan dat dan invullen als vermoedelijke oorzaak van overlijden.

in de psychologie, en ook in haar moeder de filosofie, ressorteert men vaak tot het catalogiseren van de (fictieve) dingen die men kan benoemen, zodat men toch een schijn van wetenschappelijkheid op de glanzende bladspiegel kan toveren. overal in de menselijke bedrijvigheden is het oplijsten een aanbevolen beheersingsstrategie. meer controle krijgt men niet over het verloop van de gebeurtenissen, maar men kan dan toch al met stelligheid aantonen in welke sector, welke categorie het mis ging, welk onderdeel van het systeem het liet afweten.

een opvallend gegeven daarbij is dat men vlugger geneigd zal zijn de zelf verzonnen opdeling tot een even aantal te beperken. dat lijkt sterk op een culturele bepaling, want in het oude India heb je veel vaker oneven elementen in dat soort ideële opsomming. bij ons zal men veel sneller spreken van 4 basisemoties, of 6 of 8 maar zelden hoor je een psycholoog het hebben over de 5, 7 of 9 kernemoties.

toen ik het plan opvatte om met de Kathedraal de negatieve emoties als kennisverwervingsmodaliteiten te gaan onderzoeken heb ik daar even bij stil gestaan en ik kwam toen tot de voorzichtige conclusie dat het gewoon veel simpelder is om een cirkel in pare gelijke delen op te delen dan in onpare. ik ben legendarisch slecht met meten en cijfers, dus ik weet nog steeds niet echt goed hoe je een cirkel makkelijk in 5 gelijke delen kan opdelen, terwijl ik het ding met passer en lat in een oogwenk in 2,4,6 of 8 heb opgedeeld.

de humane theorievorming is sowieso veel vaker afhankelijk van dat soort schijnbaar ‘idiote’ omstandigheden dan men wil toegeven. niets is zo bepalend daarvoor als de fatale combinatie van menselijke ijdelheid en onze gemakzucht. dat en de combinatie moedwil-misverstand van W. F. Hermans natuurlijk. kijk: ik stop al met zoeken omdat ik twee nette koppeltjes heb, en een glanzend mooie combine van vier boosdoeners: ijdelheid, gemakzucht, moedwil en misverstand. waarom doe ik daar nu niet ‘volgzaamheid’ bij? maar neen dat is gewoon een vorm van gemakzucht…

vaak totaal arbitrair dus, die indelingen. waarom soms iets wel en soms niet tot een autonome categorie wordt gerekend heeft veelal slechts een heel dunne rationele motivatie.

het is daarom misschien dat mijn aandacht geheel intuïtief gewekt wordt door iemand die dan wel een oneven aantal van zelfverzonnen spul naar voren schuift. van Hans Prinzhorn’s zes modaliteiten van diens ‘Gestaltung’ neem ik graag notie, maar als Jean Oury mij vanochtend het pentagram van de pathos van Viktor von Weiszacker in de schoot wierp was ik meteen vertrokken voor een lees- en doorklik queeste die geheel mijn dagschema overhoop haalde zodat ik nu pas, net voor het avondjournaal, nog aan het ochtendwerk moet beginnen.

maar ik wil mij aldus niet laten kennen als een irrationeel voortrekker van het Onpare in de Spaltung van het Werkelijke, dus ik som beide indelingen hier even neutraal op, in de hoop dat ik daar zelf iets van ga onthouden, want niets is zo imponerend in een conversatie dan het moeiteloos citeren van een categorisatie die meer dan vier elementen bevat. hier gaan we.

de 6 ‘Trieben’ van de Gestaltung van Prinzhorn (we zijn die Hans al ’s tegen gekomen bij de Klee-lezing) betreft de wijze waarop zijn patiënten hun creativiteit beleven. wij zouden spreken van ‘driften’, ‘neigingen’ of ‘aandrangen ‘*. Oury zegt daarover dat de ‘Trieb‘ bij Prinzhorn vager is dan bij Freud: ‘il s’ agit d’une sorte d’ énergie primitive’ . ik denk dan altijd aan de ‘propulsje’ bij de Vlaamse versie van Chicken Run, een film waar ik met mijn kinders ontieglijk veel plezier heb beleefd, maar soit. ik som de zes ‘trieben’ hier op, studeer maar mee met mij. de creatieve patient gaat als een waanzinnige te keer voortgedreven door een drang, een energieke hang naar:

  1. decoratie
  2. ordening
  3. imitatie
  4. vorming, manifestatie
  5. symbolizering
  6. spel (men laat wat plaats voor ‘spel’: afwijking van de eigen dwang)

(wat je dan vaak gaat zien bij een paar aantal van dergelijke categorieën is dat er altijd wel 1 is die ewa uit de toon valt, vaak is dat ook maar een flauwe parafrase van het hoofdbegrip zelf, hier het vijfde onderdeel : de ‘vorming, manifestatie’)

veel solider lijken ons de vijf modaliteiten van de Pathos in de Pathosofie van Viktor von Weizsäcker, de vijf modale werkwoorden in het Duits (in de talen zelf – als we die effen mogen verklaren als een meta-individueel en historisch devolutief psychisme zonder meteen voor neonazi gehouden te worden – hou je sowieso enkel over wat er echt nodig is om duidelijk te zijn omdat de differentie als betekenisvorming nu eenmaal zo werkt)

  1. durfen (mogen)
  2. mussen (moeten, uit interne morele dwang)
  3. sollen (moeten door externe verplichting)
  4. sollen (willen)
  5. können (kunnen)

deze vijf modaliteiten vangen in het dagelijkse leven alles op wat we nodig hebben voor een beleving zonder existentie, zonder de almacht van Zijn, waarbij het ‘nodig hebben’ staat voor de behoefte om een gevoel van Heidegger’s Dasein te hebben als individu, het humane basisgevoel van het in-de-wereld-zijn.

een gezond dasein is dan letterlijk dat je weet waar je staat, dat je zonder kopzorgen weet wat je mag, moet (2x), wil en kan. rust noemt men dat, afwezigheid van de noodzaak aan een ego, de stilte van het ‘ik’, de vanzelfsprekende ervaring van het Gebeuren kan optreden wanneer je dan in de extase komt van het Moment van de Neo-Kathedraalse Oplossing ofte de Dissolutie van het Ik: wanneer je niets moet (2x), niets wil, niets kan en niets mag en alles gewoon vanzelf gebeurt…

met het wegvallen van het moeten (x2) zullen weinigen veel moeite hebben, de andere drie, da’s andere koek. maar je zal zien dat als je al een kruis kan trekken over 1 van deze basismodaliteiten van de humane behoeftigheid, onze conditie, dat je dan al een heel erg merkbare sensatie van geluk kan hebben. voor de meesten onder ons, helaas is een beetje een balans, gezien onze determinatie, al een hele prestatie…

voila, zie je wel: met een onpare categorisatie ben je zo op weg naar een uiterst winstgevend gurudom, er hangen blondjes (M/V/O) in trossen aan uw lippen voor je d’r erg in hebt….**


*ik ben vooralsnog niet behept met psychologisch vakjargon, geniet ervan nu het nog kan, dus ik weet niet hoe men dat gebruikelijk in het Nederlands vertaalt, zo men het al vertaalt natuurlijk, maar dat is waarschijnlijker uit het Duits dan uit het Engels, want nieuwe Engelse termen mag je dezer dagen al niet meer pogen te vertalen, het moet onmiddellijk ‘social distancing’ zijn, want ja ‘omgangsafstand’ da’s toch geen Nederlands woord! (zie je dat komt er nou van è, ’s avonds wil ik altijd eindeloos uitweiden, ’s ochtends of ’s middags heb ik dat veel minder)
** en die megalomane arrogantie ook ’s avonds è, ’s morgens heb ik dat zo nie ze…

BRONCODE van het journal intime -programma

This image has an empty alt attribute; its file name is ietsanders.jpg

gegeven:

geste: het pad van de primaire, spontane beweging
schrijfleeslus: herhaling van de geste die zich gaandeweg stabiliseert binnen de corridor van de geste
corridor: het tijdruimtelijke vlak waarbinnen de geste zich herhalen kan zoals geprojecteerd op een 2D schrijfvlak
jij, je: een participant aan het journal intime programma

het journal intime is een dagelijks algoritmisch uitgevoerde handeling (functie);

  • je wordt wakker en je doet onmiddellijk dit (géén andere bewuste handeling ervoor): je beeldt jezelf een geste in eventueel gelinkt aan een woord of een frase
  • je neemt de blocnote en initieert de schrijfleeslus
  • je vocaliseert daarbij het woord of de frase
  • als je merkt dat de herhaling zich gestabiliseerd heeft tot een geste
    • neem je jouw vocalisatie voor minstens vier iteraties op
    • teken je de geste
  • je leest in een boek in een vreemde taal (eender welke, niet je moedertaal) tot je een fragment tegenkomt waarvan je denkt dat het kan dienen als 'titel' of 'benoeming' van de geschreeftekende schrijfleeslus

uitvoer van het programma:
– een potloodtekening met een titel in een vreemde taal
– een geluidsopname van vier herhalingen van 1 uitgesproken woord of frase in het Nederlands (met NL tongval)
– enkele universa aan nieuwe betekenissen

journal intime is een gratis NKdeE-programma