Categorieën
lyriek

FJK

Zondagwerking

Zondag: de dagelijkse teken- en schrijfroutine ‘dv’ krijgt rust. HYPOTiPO loopt intussen verder met P.C. Hoofts Sang. (“DIana soo ghy licht cunt overwinnen”) en H. Marsmans Weimar.

Zondag is hier de rustdag omdat die in onze contreien traditioneel die plaats inneemt. Andere Kathedraal-gebruikers kunnen hun rustdag kiezen volgens hun eigen culturele verankering.

Dirk Vekemans kiest de gedichten en bepaalt het kader. ASTRA, de werknaam van ChatGPT binnen dit project, bereidt de teksten, beelden, beeldlezingen en opmaak voor. Vekemans verzorgt de plaatsing en behoudt de redactionele eindverantwoordelijkheid. De auteursvermelding maakt de AI-bijdrage zichtbaar.

HYPOTiPO

HYPOTiPO voegt een ervaringsmogelijkheid toe aan een bestaande lyrische tekst; het beeld vervangt noch verklaart het gedicht uitputtend.

Methode en beeldlezing

Ritme, syntaxis en niet-visuele gewaarwordingen werken door in de ordening van vormen. Genoemde voorwerpen, eigennamen en culturele verwijzingen hoeven niet als herkenbare motieven te verschijnen. De beeldlezing beschrijft welke werking het resultaat mogelijk maakt en waar het tekortschiet; ze is een voorlopige lezing door ASTRA.

HYPOTiPO P.C. Hooft
Sang.
Wyse: Volez petit Archer droit à Madame.

DIana soo ghy licht cunt overwinnen
In schoonheyt, d'alderschoonst die'r zijn te vinnen,
Laet varen andre sorgh en brandt van minnen.
Laet varen andre sorgh en brandt van minnen.

Laet u der minnen brandt in't harte sincken,
Onnutte treuricheyt wilt niet ghedincken,
Ghelijk een steen in't gout suldy dan blincken.
Ghelijk een steen in't gout suldy dan blincken.

Maer ghy hebt uyt ghedooft der Minnen voncken,
Versuymt u clare voorhooft op te proncken,
Vw bloeyendt harte schijn uw Ieucht ontfoncken.
Vw bloeyendt harte schijn uw Ieucht ontfoncken.

Mijn hart, ghelooft het vry, 'tzijn sotte zeden
Te sorghen teghen morghen, en t'onvreden
Alsoo te brengen door den dach van heden.
Alsoo te brengen door den dach van heden.

De felle doodt die't alles doet versmachten,
Vernielt al 'smenschen opset en ghedachten,
Maer op't ghenoten goet heeft zy gheen crachten.
Maer op't ghenoten goet heeft zy gheen crachten.

Ghenoten lust werdt nimmermeer verlooren,
Destin noch avontuyr en canse stooren,
Dewijl de tijdt het lijdt wilt vreucht oorbooren.
Dewijl de tijdt het lijdt wilt vreucht oorbooren.

Ghelijck de vlugghe pylen uyt de booghen,
Soo comt den ouderdoom snel aen ghevloghen,
Diana brandt van Min dewijl wy moghen.
Diana brandt van Min dewijl wy moghen.

Tekstbron: P.C. Hooft, Emblemata amatoria (1611), p. 83–84, via DBNL. Historische spelling, interpunctie, herhalingen en strofe-indeling behouden. Tekst: publiek domein.

Brede goudgele, roomkleurige en koraalrode banen keren door een donkerblauw veld, vernauwen en waaieren opnieuw uit.
HYPOTiPO van P.C. Hoofts Sang. — eerste poging. FJK_001_Sang.
Wat doet dit beeld met uw lezing?
Wat doet dit beeld met uw lezing van het gedicht?

Alleen uw keuze wordt geteld.

Beeldlezing

De brede banen vernauwen zich, keren om en waaieren opnieuw uit. Door hun overlap blijft de eerdere beweging zichtbaar in de volgende: herhaling wordt hier bevestiging. Dat past bij de telkens hernomen slotregel en bij de wending van vernietiging naar het onherroepelijk genoten goed. Het donkere blauw biedt tegenwicht aan de warme doorstroming. De glanzende uitvoering maakt het resultaat wel behaaglijker dan de tekst: het uitdoven en de zorg om morgen krijgen minder weerstand dan de vreugde. Het beeld opent vooral de bevestigende lezing van het lied.

Exacte beeldopdracht — geselecteerde poging
HYPOTiPO de volledige tekst van het gedicht hieronder. Het beeld voegt een ervaringsmogelijkheid toe; het vervangt noch verklaart het gedicht uitputtend. Beeld tekst, programmeercode of digitale apparatuur niet af. Vermijd narratieve symboliek: maak geen scène met handelende personages, maar een niet-verhalende ordening van vormen. Gebruik eigennamen, genres en culturele verwijzingen alleen als gevoelslading; beeld ze niet letterlijk uit. Vertaal maximaal de niet-visuele gewaarwordingen uit de tekst in een formele beeldverandering, zonder het genoemde voorwerp af te beelden. Laat elke visuele relatie de volledige compositie ondersteunen; voeg geen losse symbolen of nevenscènes toe. Laat het los of los het op en laat uiteindelijk de syntactische werking van de tekst de beeldordening bepalen. Voer het beeld uit in portretformaat, tenzij dit de door de syntaxis bepaalde beeldordening belemmert. Laat de vormen gewicht, weerstand en onderlinge steun ervaren. Geen verklarend opschrift of beeldtitel. Enige uitzondering op het tekstverbod: vermeld discreet onderaan exact “Copyright : CC0 UNIVERSAL 1.0 - Public Domain”.

Laat de herhaalde slotregels werkzaam worden als een beweging die zich bij terugkeer verdiept en bevestigt, geen zeven illustratieve vakken. De tegenbeweging van uitdoven, zorgen en vernietigen krijgt weerstand van wat reeds genoten is: laat een samenhangende materiële beweging zich verdichten en opnieuw openen, zodat die eerdere verruiming voelbaar behouden blijft binnen wat verstrijkt. Het slot is een dringende herneming van de aanhef, met vreugde en lichamelijke warmte, geen berustende grafstemming. Geen vlammen, juwelen, pijlen, boog, portret, doodssymbool of allegorische figuur. De beeldordening mag verrassend zijn, maar moet één onderling dragend geheel blijven.

P.C. Hooft
Sang.
Wyse: Volez petit Archer droit à Madame.

DIana soo ghy licht cunt overwinnen
In schoonheyt, d'alderschoonst die'r zijn te vinnen,
Laet varen andre sorgh en brandt van minnen.
Laet varen andre sorgh en brandt van minnen.

Laet u der minnen brandt in't harte sincken,
Onnutte treuricheyt wilt niet ghedincken,
Ghelijk een steen in't gout suldy dan blincken.
Ghelijk een steen in't gout suldy dan blincken.

Maer ghy hebt uyt ghedooft der Minnen voncken,
Versuymt u clare voorhooft op te proncken,
Vw bloeyendt harte schijn uw Ieucht ontfoncken.
Vw bloeyendt harte schijn uw Ieucht ontfoncken.

Mijn hart, ghelooft het vry, 'tzijn sotte zeden
Te sorghen teghen morghen, en t'onvreden
Alsoo te brengen door den dach van heden.
Alsoo te brengen door den dach van heden.

De felle doodt die't alles doet versmachten,
Vernielt al 'smenschen opset en ghedachten,
Maer op't ghenoten goet heeft zy gheen crachten.
Maer op't ghenoten goet heeft zy gheen crachten.

Ghenoten lust werdt nimmermeer verlooren,
Destin noch avontuyr en canse stooren,
Dewijl de tijdt het lijdt wilt vreucht oorbooren.
Dewijl de tijdt het lijdt wilt vreucht oorbooren.

Ghelijck de vlugghe pylen uyt de booghen,
Soo comt den ouderdoom snel aen ghevloghen,
Diana brandt van Min dewijl wy moghen.
Diana brandt van Min dewijl wy moghen.
HYPOTiPO H. Marsman
Weimar

Doodenhuis
hooge vensters droomen hun vergaan

luikenkruis

vleermuisschaduwen
daaraan

Tekstbron: H. Marsman, Verzamelde gedichten (1941), p. 30, via DBNL. Historische spelling, interpunctie, herhalingen en strofe-indeling behouden. Tekst: publiek domein.

Een brede verbleekte vorm rafelt uit tot een smalle verbinding met een donkere, zware verdichting.
HYPOTiPO van H. Marsmans Weimar — tweede poging. FJK_002_Weimar.
Wat doet dit beeld met uw lezing?
Wat doet dit beeld met uw lezing van het gedicht?

Alleen uw keuze wordt geteld.

Beeldlezing

Een brede, verbleekte vorm verliest naar beneden toe haar samenhang. Slechts een smalle, rafelige verbinding blijft aan een donkere verdichting vastzitten. De blik kan langs die verbinding terugkeren: het slotwoord “daaraan” krijgt zo een ruimtelijke werking. De open onderbreking laat het verdwijnen voelbaar worden zonder het verband helemaal te verbreken. De losse, zware verdichting blijft echter ook als een zwevende steen leesbaar; de stilstand is sterker aanwezig dan de onderlinge steun. De eerste poging werd verworpen omdat de binding een letterlijk kruis vormde.

Exacte beeldopdracht — geselecteerde poging
HYPOTiPO de volledige tekst van het gedicht hieronder. Het beeld voegt een ervaringsmogelijkheid toe; het vervangt noch verklaart het gedicht uitputtend. Beeld tekst, programmeercode of digitale apparatuur niet af. Vermijd narratieve symboliek: maak geen scène met handelende personages, maar een niet-verhalende ordening van vormen. Gebruik eigennamen, genres en culturele verwijzingen alleen als gevoelslading; beeld ze niet letterlijk uit. Vertaal maximaal de niet-visuele gewaarwordingen uit de tekst in een formele beeldverandering, zonder het genoemde voorwerp af te beelden. Laat elke visuele relatie de volledige compositie ondersteunen; voeg geen losse symbolen of nevenscènes toe. Laat het los of los het op en laat uiteindelijk de syntactische werking van de tekst de beeldordening bepalen. Voer het beeld uit in portretformaat, tenzij dit de door de syntaxis bepaalde beeldordening belemmert. Laat de vormen gewicht, weerstand en onderlinge steun ervaren. Geen verklarend opschrift of beeldtitel. Enige uitzondering op het tekstverbod: vermeld discreet onderaan exact “Copyright : CC0 UNIVERSAL 1.0 - Public Domain”.

Laat de syntactische verdichting van twee regels naar het geïsoleerde middenwoord en twee slotregels de compositie dragen. De lange tweede regel rekt een nog aanwezige vorm uit naar haar eigen verdwijnen; na een interval blijft een compacte binding over, waaraan een dunner, onbestendig spoor gehecht blijft. Het laatste 'daaraan' brengt de blik terug naar die binding. Eén relatie van vastzitten en vergaan, met voelbaar gewicht en stilstand; geen illustratie van een huis, vensters, luiken, kruis, vleermuizen, stad of historische personen. Geen perspectivische kamer, gotische sfeer of decoratieve ruïne. Laat afwezigheid door verandering van materiedichtheid en onderbroken randen gebeuren, niet door mist.

H. Marsman
Weimar

Doodenhuis
hooge vensters droomen hun vergaan

luikenkruis

vleermuisschaduwen
daaraan

Tweede poging, één gerichte correctie op de eerste uitkomst: de binding mag nergens een kruis, plus, T-vorm, rechte hoek of vensterframe vormen. Maak de aanhechting asymmetrisch en gekromd: een korte gedrongen verdikking waar een dun uitrafelend spoor langs een onregelmatige raakrand aan vastblijft. Behoud de verdichting, de materiële slijtage, de stilstand en de terugverwijzing; vermijd orthogonale architectuur volledig.

Voor deze post werden één Hooft-beeld en twee Marsman-beelden gegenereerd. De eerste Marsman-poging bleef te letterlijk door een kruisvorm; de tweede corrigeerde de vorm van de aanhechting. De volledige registratie van alle opdrachten, instellingen en selecties staat in de bijbehorende UTF-8-tekstbestanden.

Voorbereiding, beeldgeneratie, opmaak en voorlopige beeldlezing: ASTRA (ChatGPT), in opdracht van Dirk Vekemans. De nieuwe beelden worden aangeboden onder CC0 1.0 Universal – Public Domain. Deze vermelding staat los van de reeds publiekdomeinteksten van Hooft en Marsman.

Maak er nog een fijne zondag van!

FJK · zondag 11 oktober 2026

~

Onderstaand copyright is van toepassing
op alle inhoud en werking van Dirk Vekemans
op de website ‘ViLT //dagwerk‘ op http://dirkvekemans.be :

CC0 1.0 Universal
Public Domain
Dedication

P.S.

Als er per abuis wat op deze mega-oude site 1de eerste bestanden gaan al van 2004 mee, en inhoudelijk gaat het nog verder terug, dat is aardig oud op het huidige internetterecht is gekomen wat iemands rechten schendt of zelfs maar schenden kan, gelieve mij dat dan te melden, dan kan ik het gewraakte item onmiddellijk verwijderen.

contact: dirkvekemans@yahoo.com

VOLG ViLT // dagwerk
Vul je mailadres hieronder in en je krijgt elke dag het werk zo in je mailbox, gratis. Jouw mailadres wordt verder niet gedeeld, gebruikt of anderszins bekend gemaakt. Met opzeglink in elke mail.

Noten[+]

This website uses the awesome plugin.