Categorieën
dagwerk 92-93 P'Tix

FJE

PI-25

FABLET van de dag

Een FABLET is een P’TiX vignet of embleem. Over P’TiX zie hieronder.

De FABLET combineert een Stap 2 P’TiX afbeelding op basis van een manuele tekening van mij met een fabeltekst in de trant van Aesopos uitgewerkt in samenspraak met een LLM-aggregaat met volledige beeldcapaciteit

(i.c. ChatGPT ASTRA).

Werkdocumenten voor deze FABLET

OpenAI ASTRA Work-sessie:
https://chatgpt.com/share/6ac3cf67-bcac-83ed-9d00-9ab6e984f751

dv’s FABLET.docx

Gebruikte opdracht voor FABLET 0.4

(werking in andere context/LLM is nog onbekend)

# FABLET 0.4 — van tekening naar fabelprent

FABLET is een spin-off van P’TiX. Maak vanuit een aangeleverde tekening een korte, speelse fabel en werk die uit tot een samenhangende tekst-beeldcompositie.

De tekening levert de personages, hun onderlinge verhoudingen en de aanleiding tot het verhaal. Neem haar vreemde vormen serieus zonder ze allemaal te verklaren of te normaliseren.

**Leidraad: alles kan, alles mag, maar het moet plezant blijven.**

## 1. Afzonderlijke inkleuring — P’TiX Stap 2

Maak eerst een zelfstandig bruikbare, **titelloze inkleuring** van de aangeleverde tekening.

* Behoud het potloodwerk, de vreemde vormen, verhoudingen, houdingen en open plekken.
* Kleur lokaal en selectief, met subtiele kleuren en veel witruimte.
* Behandel het beeld als een tekening op wit papier. Voeg geen papierkorrel, mist, landschap of volledige achtergrondscène toe.
* Vermijd stereotiepe fantasy en overmatige plechtigheid.
* Behoud de leesbare dagsignatuur. Een discrete vermelding **‘CC0 – Public Domain’** mag.
* Bewaar de open ruimte die later een titel kan opnemen, zonder die nu te vullen.

Deze titelloze uitvoering blijft afzonderlijk bruikbaar voor P’TiX. De FABLET-uitwerking vertrekt van dezelfde inkleuring.

## 2. Lees de tekening en ontwerp de fabel

Ontleen personages, namen, woordvelden en handelingen aan zichtbare vormen, houdingen, spanningen en komische details.

* Laat de ongerijmdheid van de tekening meewerken.
* Geef het verhaal een concrete aanleiding, een handeling, een wending en een afloop.
* Gebruik de Aesopos-traditie als fundering, zonder een expliciete moraal of verklarende slotles.
* Laat eventuele ernst via de speelsheid ontstaan.
* Woordspelingen, klankwoorden en begrijpelijke neologismen zijn welkom.
* Vermijd automatische gendercasting en onnodige aanspreektitels zoals ‘Meneer’ en ‘Juffrouw’.
* Streef naar leesbaarheid voor iedereen tussen 8 en 80 jaar: helder en prettig voorleesbaar, zonder kinderachtige uitleg.
* Houd het verhaal compact genoeg om met de beelden op één leesbare fabelprent te passen.

Kies een titel die het verhaal opent en ook zelfstandig bruikbaar is.

**Lever eerst de fabeltekst als ontwerp aan. Wacht met de eindcompositie tot de gebruiker de tekst heeft goedgekeurd of een herziene versie voor uitwerking heeft aangeleverd.**

## 3. Redigeer de goedgekeurde tekst

Neem de versie van de gebruiker als uitgangspunt.

* Corrigeer achtergebleven personagenamen, onbedoelde inconsistenties, spelling en leestekens.
* Verbeter het ritme met minimale ingrepen.
* Behoud eigen formuleringen, register, klankwoorden, neologismen en komische eigenaardigheden.
* Verander handeling, strekking of afloop niet stilzwijgend.
* Gebruik in de eindcompositie de volledige geredigeerde tekst, zonder weglatingen of toevoegingen.

## 4. Bouw de FABLET-prent

Maak een organische tekst-beeldcompositie, doorgaans in staand formaat, met deze vaste opbouw:

**Bovenaan: de volledige ingekleurde basisprent, met de titel in een open ruimte binnen die prent.**

**Daaronder: de fabeltekst met verdere grafische uitwerking.**

Voor het bovenste gedeelte:

* Neem de gehele basisprent op; snijd geen figuren of betekenisvolle onderdelen weg.
* Plaats de titel leesbaar in de aanwezige witruimte, zonder belangrijk tekenwerk te bedekken.
* Laat basisprent en titel samen als zelfstandig bruikbaar titelbeeld functioneren, bijvoorbeeld voor een WordPress-header.
* Ontbreekt voldoende titelruimte, vergroot dan zo nodig de witte marge; vervorm of vermink de tekening niet om de titel te laten passen.
* De afzonderlijke P’TiX-versie blijft titelloos.

Voor het vervolg:

* Gebruik de beeldbouwstenen vrij om handelingen, wending en afloop uit te werken.
* Bewaar de herkenbaarheid en eigenaardigheden van de oorspronkelijke figuren.
* Laat tekst en beeld ruimtelijk op elkaar aansluiten, met voldoende witruimte.
* Zorg voor een ondubbelzinnige leesvolgorde, ook bij meerdere kolommen.
* Geef leesbaarheid voorrang op extra illustraties. Verklein de tekst niet overmatig om alles te laten passen.
* Laat de titel slechts eenmaal verschijnen in de volledige fabelprent.

Zet onderaan discreet de dagcode, **‘FABLET 0.4’** en **‘CC0 – Public Domain’**.

## 5. Controleer het eindbeeld

Controleer vóór oplevering:

* Is de volledige basisprent bovenaan behouden?
* Staat de titel leesbaar in haar open ruimte?
* Is de gehele vastgestelde tekst aanwezig, correct en in de juiste volgorde?
* Zijn personagenamen, leestekens en klankwoorden consequent weergegeven?
* Blijven de figuren herkenbaar doorheen de prent?
* Zijn lettergrootte, contrast en witruimte geschikt voor scherm én afdruk?
* Zijn dagsignatuur en CC0-vermelding aanwezig?

Herstel concrete fouten gericht. Voeg geen ongevraagde moraal, uitleg of versiering toe.

P’TiX
Stap 5 Chatlink

https://chatgpt.com/share/6ac40e20-0c78-83ed-a558-e8015167f709

P’TiX voor bijzienden

Sinds FIS doe ik nog een extraatje: ik teken met Stap 3B als invoer op tv-scherm, maar nu eerst zonder bril. Die tekening wordt in die staat gedagtekend en gelaten. Ik onderzoek hoe bijziendheid positief kan worden aangewend in het tekenen.

Aan de tweede begin ik zoals gewoonlijk mét bril. Soms zet ik de bril weer af voor de details, iets wat ik misschien beter altijd zou doen…
Hieronder ter vergelijking de tekeningen met en zonder bril, ingekleurd door ASTRA, de roepnaam van een der structuren binnen ChatGPT 6.

N.B.: Ik heb zelf een afwijking van -4,5 en -11,5. Het is wat wennen in het begin om te starten zonder bril, je voelt je heel onzeker.

Chatlink – bespreking Stap 5 met-zonder bril door ASTRA

https://chatgpt.com/share/6ac40e20-0c78-83ed-a558-e8015167f709

“Met bril — Er gaat iets van mij uit. De kleur verbindt gezicht, handen en uitwaaierende banen. Het witte midden houdt de beweging open; de fijne details geven de figuur iets theatraals.

Helemaal zonder bril — Met een strikje vliegt het ook. De brede lussen dragen de hele compositie. Het kleine koraalrode strikje trekt even de aandacht, waarna de blik weer langs de bochten gaat.

Mijn voorkeur blijft vandaag zonder bril: een eigenzinniger samenhang, met humor die al in uw potloodtekening aanwezig is. Beide inkleuringen hebben discreet de CC0-vermelding.”

OVER P’TiX – Inleiding

P’TiX is een grafisch programma dat vertrekt van een dagelijkse tekenpraktijk. Deelnemers maken elke dag minstens één tekening vanuit een van de 52 invoervlekken in inkt en bister. De vormen die zij daarin herkennen of verbeelden, vormen het begin. Tekenvaardigheid is geen vereiste.

Elke tekening wordt in vijf stappen verder ontwikkeld, met de hand, met digitale middelen en in samenwerking met AI.

P’TiX Procesflow (door ChatGPT 6.0)

Het proces staat voorop. P’TiX biedt een structuur om te experimenteren, tekengewoontes te ontwikkelen en een eigen beeldwereld te laten groeien. Onverwachte vormen en afwijkingen geven aanleiding om verder te werken.

De werkwijze, gesprekken en resultaten worden gaandeweg gedocumenteerd en gedeeld. Zo kunnen anderen het programma volgen, zelf proberen en onderzoeken.

Het gepubliceerde P’TiX-materiaal is gratis beschikbaar voor iedereen om te gebruiken, te bewerken en te delen.

NKdeE 2026 – copyright:
CC0 1.0 Universal (CC0 1.0) Public Domain Dedication

rev. dv-ChatGPT@FIK

P’TiX Stappenplan

P’TiX verbindt tekenen met de hand en beeldbewerking door AI. De deelnemer en ChatGPT werken afwisselend met elkaars beelden.

Uitvoeringsvolgorde: 1 → 3A–3B → 2 → 4 → 5.
Stap 3 vindt vóór Stap 2 plaats, zodat ChatGPT de invoervlek interpreteert zonder eerst de tekening van de deelnemer te zien.

Stap 1 — Potloodtekening door de deelnemer

De deelnemer maakt een potloodtekening vanuit de oorspronkelijke invoervlek.

Stap 2 — FABLET door de deelnemer en ChatGPT

ChatGPT kleurt de tekening uit Stap 1 in. Bij deze eerste inkleuring blijft het oorspronkelijke potloodwerk veelal behouden. Vanaf FIK schrijft het model er ook een korte fabel bij. Neologismen en taalspelletjes mogen opborrelen. De deelnemer herwerkt de tekst, het model optimaliseert de herschreven tekst.
Het beeld en de fabeltekst met een titel vormen samen met eventueel bijkomende beeldelementen een dynamische compositie: de FABLET.
De deelnemer kan het resultaat aanvaarden of in overleg laten bijwerken.

Stap 3A–3B — Zelfstandige beeldontwikkeling door ChatGPT

ChatGPT krijgt uitsluitend de oorspronkelijke invoervlek.
In 3A onderzoekt het model welke vormen en mogelijke ontwikkelingen het daarin ziet en brengt het die lezing in beeld.
In 3B werkt het die lezing uit tot een volwaardige compositie in 16:9, met een discreet geplaatste titel.

Stap 4 — Hertekening door de deelnemer

De deelnemer maakt een nieuwe tekening vanuit de compositie uit Stap 3B.
In de praktijk van dv wordt die compositie op een televisiescherm getoond. Zo kan hij op een gezonde kijkafstand van het scherm tekenen zonder het beeld te hoeven afdrukken.

Stap 5 — Vrije inkleuring door ChatGPT

ChatGPT krijgt de tekening uit Stap 4 en maakt daarvan een eigen inkleuring. ‘Inkleuren’ is ruim opgevat: het model krijgt speelruimte om het beeld verder te ontwikkelen.
Het model kiest een titel en plaatst die in het beeld, tenzij de deelnemer zelf een titel opgeeft. Eventuele bijkomende instructies van de deelnemer sturen de bewerking.
Vanaf FIJ heeft het resultaat een vierkant formaat.

Tekstontwerp : dv@FHC
Herhaaldelijk herschreven door ChatGPT 5.6 Sol en dv.

Herwerkt door ChatGPT- dv@FIK.

Gedicht van de dag

Met de Gedicht van de Dag routine herschrijft dv dagelijks een eerder geschreven tekst, in min of meer chronologische volgorde. Bij elk gedicht staat een link naar de invoertekst.
De tekstredactie gebeurt uitdrukkelijk zonder AI.

=> Lees meer over Het Gedicht van de Dag programma

Momenteel loopt er in dit programma een transcriptieroutine die dagelijks een oud handgeschreven werk (Het Boekje van de Dageraad uit 1991-1992) prepareert voor het archief. Het hernemen van oud werk is, in mijn ervaring althans, erg bevorderlijk voor de kwaliteit van het geschrevene.

Redactionele noot: bij de transcripties uit 1992 blijven historisch woordgebruik en oorspronkelijke taaleigenaardigheden behouden.

September

God nee, geen goden nu: de regen
dreint zijn draailier manisch af
en al wat opgespannen was, verslapt.

De zomer is van stof tot zomp gezonken
en landerig drijft het oog gebroken
in het wakke zwart van spiegelpoelen.

Hoger hangt de stadshuid half in flarden
over haar staketsel; het dagelijkse feest
is al verregaand door herfst geïnfecteerd.

Binnen drinkt men zich droog en staart
naar het terras dat leeg en nat van hoop
nog open staat. Wat rest van het geloof

is bitterheid: de eenzaat die in bars
de meid besnot met hongersnood
en digitaal verbeelde oorlogsgruwel.

Buiten staat tot scha en schaamte verwenst
de dichter, die niet schuilen wil, die gek
van april, die ieder god's zomer las:

perfect uitvoerbaar op papier. Tot vod
verregend vindt hij dit terug en rolt
het op tot bol en knijpt en gooit voldaan.

God nee, geen goden nu: september
is een vers in mensenmaat geteld
dat dreint en slepend leed verraadt.

1-9-92

dv 1-9-1992

HYPOTiPO (beeldlezing) van September door ASTRA op FJE
Wat doet dit beeld met uw lezing?
Wat doet dit beeld met uw lezing van het gedicht?

Alleen uw keuze wordt geteld.

HYPOTiPO GvdD — Commentaar ASTRA


“Beeldlezing: 90/100 — eerste poging, eigen beoordeling.

De herhaalde horizontale trekken verliezen gaandeweg hun spanning en zakken door. Zo krijgt het dreinen een ritme en het verslappen gewicht. Onderaan keert de herhaling terug, smaller en uitgeput: een overtuigende formele echo van het slot.

De samenpersing blijft minder uitgesproken; ook de wrange voldoening van ‘gooit voldaan’ krijgt weinig tegenkracht tegenover de algehele neergang. Het beeld draagt vooral de slepende ontluistering.”

HYPOTiPO GvdD — chatlink

https://chatgpt.com/share/6ac3a60f-85cc-83ed-99d1-57532e055699

Transcriptie 2026 – Inhoud

HYPOTiPO

HYPOTiPO onderzoekt hoe gedichten met AI in beeld kunnen worden omgezet. HYPOTiPO voegt een ervaringsmogelijkheid toe aan een bestaande lyrische tekst. Het beeld vervangt noch verklaart het gedicht uitputtend. De gebruikte teksten, opdrachten en resultaten worden gedeeld om de werkwijze te documenteren en verder te onderzoeken.

Huidige HYPOTiPO-opdracht
// OPMERKING! Deze opdracht is NIET getest op werking in een andere context en/of een ander model


HYPOTiPO 1.0

HYPOTiPO de tekst van het gedicht hieronder. 

 Gebruik en optimaliseer voor de HYPOTiPO-methode de eerdere pogingen in het ‘Gedicht van de Dag’ project
 Beeld tekst, programmeercode of digitale apparatuur niet af. 
 Vermijd narratieve symboliek: maak geen scène met handelende personages, maar een niet-verhalende ordening van vormen. 
 Gebruik eigennamen, genres en culturele verwijzingen alleen als gevoelslading; beeld ze niet letterlijk uit.
 Vermeld discreet onderaan “Copyright : CC0 UNIVERSAL 1.0 - Public Domain” 
 Vertaal maximaal de niet-visuele gewaarwordingen uit de tekst in een formele beeldverandering, zonder het genoemde voorwerp af te beelden.
 Laat elke visuele relatie de volledige compositie ondersteunen; voeg geen losse symbolen of nevenscènes toe.
 Laat het los of los het op en laat uiteindelijk de syntactische werking van de tekst de beeldordening bepalen.
 Voer het beeld uit in portretformaat, tenzij dit de door de syntaxis bepaalde beeldordening belemmert.
 Bekijk het resultaat en quoteer het op een schaal van 1 tot 100 :
                     
is de quotatie hoger of gelijk aan 90,000%:
     => presenteer het resultaat aan de gebruiker
is de quotatie hoger dan het huidige kwaliteitspercentage:
     => presenteer het resultaat aan de gebruiker
is de quotatie lager dan het huidige kwaliteitspercentage:
probeer het opnieuw maar dan anders.
STOP na 3 pogingen.
Neem 1 seconde pauze.



Tekst van het gedicht:

[zet hier de tekst van het gedicht]
Beeldlezing — toelichting

Het percentage bij de beeldlezing is een voorlopige inschatting door ASTRA van de geslaagdheid van het beeld in relatie tot de tekst. We streefden naar een beoordeling van minstens 90% en behaalden die ook vrij snel. Momenteel houden we de werkwijze een serieuze poos stabiel, zodat we de bruikbaarheid ervan kunnen inschatten.

HYPOTiPO in het Gedicht van de Dag

In Het Gedicht van de Dag programma wordt HYPOTiPO geplugd om het dagelijkse gedicht van een passend prentje te voorzien, dat misschien vermag iets van de geschreven lyriek in beeldlyriek om te toveren.

HYPOTiPO P. C. Hooft
Over HYPOTiPO P. C. Hooft

Dezelfde methode wordt ook toegepast op liederen en sonnetten uit P.C. Hoofts Emblemata amatoria. Afbeeldinghen van minne. Emblemes d’Amovr. Willem Janszoon, Amsterdam 1611.
De tekst vonden we in de schier eindeloze schatkamerzalen van DBNL wier medewerkers ieder van ons eeuwige dank is verschuldigd voor het fijne werk dat zij leveren.

Zo wordt onderzocht hoe HYPOTiPO werkt met teksten van een geheel andere dichter uit een andere periode. Bij elk resultaat staan de brontekst en de gebruikte opdracht.

HYPOTiPO voegt een ervaringsmogelijkheid toe aan een bestaande lyrische tekst; het beeld vervangt noch verklaart het gedicht uitputtend.

dv@FJE

HPCH #001 — Liedt — Lees de tekst van P.C. Hooft

Tekst > DBNL :
https://www.dbnl.org/tekst/hoof001embl02_01/hoof001embl02_01_0032.php#32


HYPOTiPO

HYPOTiPO van P.C. Hoofts ‘Liedt’
Wat doet dit beeld met uw lezing?
Wat doet dit beeld met uw lezing van het gedicht?

Alleen uw keuze wordt geteld.

Explicatie van het beeld door ASTRA

“Wat terugkomt, antwoordt niet

Beeldlezing: 91/100 — eerste poging; eigen beoordeling.

De warme vorm buigt telkens naar zichzelf terug, langs een koel vlak dat nauwelijks wijkt. Zo krijgen de herhaalde ontkenningen een ruimtelijke werking: het verwijt wordt ingezet en weer ingetrokken.

Naar beneden worden de plooien kleiner, tot een neergezakte rest overblijft. De klacht vindt slechts haar eigen contour terug. Dat draagt vooral het slot van het lied.

De voorwaardelijke uitwegen — wist ik, of meende ik — zijn minder afzonderlijk voelbaar: het beeld vat hun spanning samen in één doorgaande terugplooiing.”

Chatlink

https://chatgpt.com/share/6ac3a39c-46a8-83eb-9d06-73cb0956a973

HYPOTiPO H. Marsman
Marsman #15 — STRALSUND — Lees de tekst van Hendrik Marsman
STRALSUND

Zon
korte gevechten
van smalle schepen
in ommuurde verten

Rügen
sluimerend slagschip
dat eeuwig voor anker
den dag verspert

avond

kalmte

wakend hert



Tekst :
> DBNL:https://www.dbnl.org/tekst/mars005verz03_01/mars005verz03_01_0015.php

HYPOTiPO ‘STRALSUND’ van H. Marsman
Wat doet dit beeld met uw lezing?
Wat doet dit beeld met uw lezing van het gedicht?

Alleen uw keuze wordt geteld.

Explicatie van het beeld door ASTRA

“Beeldlezing: 91/100 — mijn inschatting.

De korte, schurende lichtbanen stuiten op een zware dwarsmassa: het versperren bepaalt de compositie. Daaronder krijgen ‘avond’ en ‘kalmte’ ruimte door afnemend contrast en ruimere intervallen. De kleine oprichting rechtsonder houdt die rust wakker, zonder het hert af te beelden.

Beperking: de horizontale vlakken suggereren nog enigszins een havenlandschap. De syntactische beweging blijft echter dragend.”

Chatlink

https://chatgpt.com/share/6ac3ab99-cb5c-83ed-ae50-77c7eaf38717

SlotOpmerkingen
  • @FJE – De ‘Vlaemsche Dichtoefeningen‘ van Gezelle waren vandaag uitgeput als bron voor onze HYPOTiPO experimenten, de rest van de gedichten daarin leken ons minder geschikt. We schakelen over naar een andere brontekst in het Publiek Domein, P.C. Hooft’s ‘Emblemata Amatoria‘ uit 1611. In die bundel emblemen staan ook behoorlijk wat bruikbare liederen en sonnetten. Kunnen onze beeldlezingen bijdragen om de Hooftse taalpracht tot leven te wekken in onze tumultueuze dagen?
  • @FJC – na een korte tussentijdse evaluatie gisteren afgesproken dat we bij HYPOTiPO eerder van een ‘beeldlezing’ gaan spreken dan van een echte ‘omzetting’, want wat precies we dan zouden omzetten (en wat niet) is geheel onduidelijk.

    Wat we weten is dat een lyrische tekst iets kan doen gebeuren in de beeldvorming van het model en dat minstens 1 mens in die beelden een correlatie ontwaart tussen wat er uit het beeld gelezen kan worden en wat de tekst als ervaring biedt. Ik suggereerde dat er een soort ‘hyperabstractie’ ontstaat van het gebeuren in de tekst en dat die abstractie aangewend wordt in de beeldvorming. Dat is dan een voorlopig werkbare hypothese.

P’TiX, HYPOTiPO en de andere programma’s hier gebruiken sinds BEE om voornamelijk praktische redenen een drieletterige datumnotatie. Met de tool hieronder kan u de codes omzetten in gewone data en de data in code.

Drieletterdatum

Datum → code

—

Code → datum

De derde letter is hoofdletter voor dag 1–26 en kleine letter voor dag 27–31.

Verjaardagskleur

Bijvoorbeeld 12/01/92 of 12/01/1992. Ook DD-MM-JJ, DD.MM.JJ, DDMMJJ en JJJJ-MM-DD werken.

—

Een speelse, arbitraire koppeling: DD/MM/JJ wordt #DDMMJJ. Alleen de laatste twee jaarcijfers tellen mee.

Hoe werkt de notatie?

Jaar: cyclisch alfabet A–Z per 26 jaar, met 2021 = A.

Maand: januari = A, februari = B, …, december = L.

Dag: 1 = A, …, 26 = Z, 27 = a, 28 = b, 29 = c, 30 = d, 31 = e.

Voorbeeld: 30 juli 1962 = TGd.

~

Onderstaand copyright is van toepassing
op alle inhoud en werking van Dirk Vekemans
op de website ‘ViLT //dagwerk‘ op http://dirkvekemans.be :

CC0 1.0 Universal
Public Domain
Dedication

P.S.

Als er per abuis wat op deze mega-oude site 1de eerste bestanden gaan al van 2004 mee, en inhoudelijk gaat het nog verder terug, dat is aardig oud op het huidige internetterecht is gekomen wat iemands rechten schendt of zelfs maar schenden kan, gelieve mij dat dan te melden, dan kan ik het gewraakte item onmiddellijk verwijderen.

contact: dirkvekemans@yahoo.com

VOLG ViLT // dagwerk
Vul je mailadres hieronder in en je krijgt elke dag het werk zo in je mailbox, gratis. Jouw mailadres wordt verder niet gedeeld, gebruikt of anderszins bekend gemaakt. Met opzeglink in elke mail.

Noten[+]

This website uses the awesome plugin.