FIa

Zondagwerking

Ook deze zondag krijgt de dagelijkse teken- en schrijfroutine ‘dv’ rust. HYPOTiPO loopt intussen verder met Guido Gezelles Schippers Terugkomst. en H. Marsmans Schaduw.

Zondag is hier de rustdag omdat die in onze contreien traditioneel die plaats inneemt. Andere Kathedraal-gebruikers kunnen hun rustdag kiezen volgens hun eigen culturele verankering.

ASTRA, de werknaam van ChatGPT binnen dit project, verzorgt de tekstinvoer, beeldgeneratie en opmaak van deze zondagbijdrage. De auteursvermelding maakt die AI-bijdrage zichtbaar; Dirk Vekemans bepaalt het kader en behoudt de redactionele eindverantwoordelijkheid. Zo blijven de gedichten en beelden beschikbaar terwijl de deelnemer rust.

HYPOTiPO

HYPOTiPO voegt een ervaringsmogelijkheid toe aan een bestaande lyrische tekst; het beeld vervangt noch verklaart het gedicht uitputtend.

Omzet is een voorlopige inschatting door ASTRA van de geslaagdheid van de tekstomzetting, geen objectieve meting. De streefwaarde is 90%. Beide beelden hieronder zijn na een tweede poging op 90% beoordeeld.

HYPOTiPO Guido Gezelle

HGG #010 – Schippers Terugkomst.

Schippers Terugkomst.

Wanneer de schipman, afgewrocht,
En moe geslingerd van de togt,
Op 't wiegewagend brooze hout
Waeraen hy lyf en leên vertrouwt,
Terugkomt, met gekeerden spriet,
En reeds zyn eigen toren ziet
Die effen uit de baren kykt
En nauwlyks aen een tik gelykt;
Dan, woei en blies het nóg zoo fel,
Dan, voer zyn vaertuig nóg zoo snel
En dook de steven onder 't schuim,
Zyn herte vliegt vooruit in 't ruim,
En nauwlyks stuikt de dolle zee
Zyn zwalpend vaertuig aen de ree,
Of, blydzaem, rukt hy van zyn boord
En stiert zyn rappe schreden voort
Naer huis, waer vrouw en kind.. Maer zie,
Daer vliegen ze op hem alle drie:
De moeder die, vol tranen, groet,
Het meiske dat lyk moeder doet,
En 't knaepke dat eerst ‘Vader’ zegt
En in zyn hand zyn handjes vlecht,
En tegen schippers borst gewoeld,
Zyn Vaders herte kloppen voelt.

Tekstbron: Guido Gezelle, Vlaemsche dichtoefeningen (1858), p. 72, via DBNL. Historische spelling, interpunctie en regelval behouden. Tekst: publiek domein.

HYPOTiPO

De eerste poging bleef te dicht bij golven en schuim. In de tweede krijgt het lange uitstel van de aankomst vorm in verschoven vlakken die elkaar gaandeweg dichter raken. De versnelling en de nabijheid aan het slot blijven voelbaar zonder de thuiskomst als tafereel af te beelden.

HYPOTiPO H. Marsman

Marsman #008 – Schaduw

SCHADUW

Vreugde is zwartgebrand,
asch en omwalming

lijden tot kruis zich spant
uit nachts omarming

leven is weggebloed
naar alle wenden;
geen witte doodengroet
breekt uit de lenden

martel, éen ruischeling,
lokt mij dit enden:

scheemrende kruiseling
aan hemels enden.

Tekstbron: H. Marsman, Verzamelde Gedichten, vijfde druk, N.V. Em. Querido’s Uitgeversmij, Amsterdam, 1951; Vekemans’ ViLT-transcriptie (Verztekst.htm). De transcriptiefout ‘zwartgebirand’ is hersteld tot ‘zwartgebrand’, gecontroleerd aan de DBNL-weergave van de uitgave uit 1941. Verder zijn spelling, interpunctie en strofe-indeling van de aangeleverde transcriptie behouden. Tekst: publiek domein.

HYPOTiPO

De eerste poging leverde een te herkenbare kruisvorm op. In de tweede werken afbreking, verdichting en poreuze randen samen. De korte strofen keren terug als onderbroken intervallen; de bleke tussenruimten bieden geen vaste uitweg. De spanning blijft onbeslist.

Gebruikte opdracht

HYPOTiPO-opdracht bij beide gedichten

HYPOTiPO de volledige tekst van het gedicht. Beeld geen tekst, programmeercode of digitale apparatuur af. Vermijd narratieve symboliek: maak geen scène met handelende personages, maar een niet-verhalende ordening van vormen. Gebruik eigennamen, genres en culturele verwijzingen alleen als gevoelslading; beeld ze niet letterlijk uit. Vertaal maximaal de niet-visuele gewaarwordingen uit de tekst in een formele beeldverandering, zonder het genoemde voorwerp af te beelden. Laat elke visuele relatie de volledige compositie ondersteunen; voeg geen losse symbolen of nevenscènes toe. Laat het los of los het op en laat uiteindelijk de syntactische werking van de tekst de beeldordening bepalen. Voer het beeld uit in portraitformaat, tenzij dit de door de syntaxis bepaalde beeldordening belemmert. Vermeld discreet onderaan “Copyright : CC0 UNIVERSAL 1.0 – Public Domain”. Bekijk en beoordeel het resultaat; maximaal drie pogingen volgens de bestaande Omzet-procedure.

Elk gedicht is afzonderlijk en volledig als invoer gebruikt. Beide beelden zijn na een eerste, te letterlijke poging opnieuw gegenereerd. De volledige opdrachten bij de gekozen beelden zijn beschikbaar als tekstbestand: Schippers Terugkomst. — tweede poging en Schaduw — tweede poging.

Voorbereiding, beeldgeneratie, opmaak en voorlopige beeldbeoordeling: ASTRA (ChatGPT), in opdracht van Dirk Vekemans. De nieuwe beelden worden aangeboden onder CC0 1.0 Universal – Public Domain. Deze vermelding staat los van de reeds publiekdomeinteksten van Gezelle en Marsman.

Maak er nog een fijne zondag van!

alles van waarde is gratis