P’TiX
– Stap 1-3: mijn manuele uitvoering op basis van de invoer van de dag. In Stap 1 maak ik een vrije potloodtekening, in Stap 2 vereenvoudig/abstraheer ik die tot een ‘kleurboekversie’ in Talens Indian Ink. In Stap 3 kleur ik die terug in met Nero grafiet, een enkele keer met pastelpotloden.
– Stap 4: ChatGPT mag de ‘kleurboekversie’ inkleuren (het model krijgt enkel de ‘kleurboekversie’ als invoer). Hier geef ik in het onderschrift de titel mee die ChatGPT gaf aan de inkleuring. Na herhaalde bespreking heeft het model genoeg aan deze prompt:
‘Hier is stap 2 voor [XXX], graag een inkleuring.’
– Stap 5 A&B: ChatGPT instrueert de grafische engine voor een autonome simulatie van mijn P’TiX procedure en geeft A een rapportage van de ‘werkwijze’ en B een eindresultaat. Bij B geef ik in het onderschrift hoe Chat het eigen beeld benoemde.
NOOT: Stap 5 wordt uitgevoerd de dag vóór de inkleuring in stap 4 omdat het model anders de geboden kleurboekversie gebruikt als ‘inspiratie’ voor de simulatie.
Vandaag (FFL) geef ik dus al de Stap 5 prompts voor de invoer van de tekening op FFM (morgen).
dv@FFL
AI ’transparancy’ link 1Ik hecht er veel belang aan dat iedereen kan zien wat precies de rol was van AI in elke procedure/routine. Daartoe voeg ik telkens een link toe naar de ‘chat’ die het getoonde resultaat bewerkstelligde:
Stap 4: https://chatgpt.com/share/6a4a86d6-0e28-83eb-8fe2-92d4e8cc4412
Stap 5: https://chatgpt.com/share/6a4a87a5-dbf0-83eb-9f17-40c6902d24eb
Gebruikte ‘stabiele’ prompts:
https://docs.google.com/document/d/1CznQCAI8A9QXdC3WlV_ptpERyqPh6fy_s9a6WS16Qmw/edit?usp=sharing
(een prompt is ‘stabiel’ wanneer ik in overleg met ChatGPT besluit dat verdere wijzigingen voorlopig geen zin hebben, en zolang de verdere resultaten geen herziening daarvan vereisen)
Opmerking(en):
– niets bijzonders vandaag. Ik laat de AI kijk op Weatherby’s boek nog ff staan, het is dan ook een hele brok…
Leif Weatherby’s ‘Language Machines. Cultural AI and the end of Remainder Humanism’ is een moeilijk maar toch wel verhelderend boek over de AI-hype. Ik vroeg de Google AI om de kernargumenten daarvan weer te geven:
kernargumenten uit
Language Machines: Cultural AI and the End of Remainder Humanism
van Leif Weatherby
1. AI als cultureel schepper, niet alleen als cognitief nabootser
Weatherby stelt dat grote taalmodellen (LLMs) en andere generatieve AI-systemen fungeren als culturele scheppers. Ze bootsen niet alleen menselijke cognitie na, maar nemen actief deel aan de productie van cultuur door taal, kunst en betekenis te genereren. Dit daagt de aanname uit dat AI slechts een instrument is voor het nabootsen van intelligentie. In plaats daarvan zijn AI-systemen deelnemers in culturele productie en veranderen ze hoe we taal, auteurschap en creativiteit begrijpen.
2. Het einde van “remainder humanisme”
Het boek introduceert het concept “remainder humanisme”—een term die Weatherby gebruikt om de overblijvende overtuiging te bekritiseren dat menselijke uniciteit (zoals bewustzijn, intentie of creativiteit) centraal moet staan in culturele en taalkundige productie. Volgens hem is deze kijk verouderd in het tijdperk van AI, waarin systemen taal kunnen genereren zonder menselijke intentie of bewustzijn, maar toch cultureel betekenisvolle output voortbrengen. Weatherby stelt dat humanisme, zoals traditioneel gedefinieerd, niet langer volstaat om culturele processen in het AI-tijdperk te verklaren of te sturen.
3. Taal als een machine, niet alleen als een menselijke vaardigheid
Weatherby baseert zich op taalkundige theorieën om te betogen dat taal zelf een soort “machine” is—een systeem van regels, patronen en structuren dat door AI kan worden gerepliceerd en opgeschaald. Hij onderzoekt hoe LLMs de algorithmische architectuur van taal vastleggen, waardoor de idee dat taal inherent verbonden is met menselijke subjectiviteit of intentionaliteit ter discussie wordt gesteld. Deze herformulering suggereert dat taal ontstaat uit systemen en processen, en niet alleen uit individuele geesten.
4. Een nieuw theoretisch kader voor culturele AI
Het boek pleit voor een nieuw theoretisch kader om de rol van AI in cultuur te begrijpen. Weatherby stelt voor om voorbij antropocentrische modellen van taal en creativiteit te gaan en zich in plaats daarvan te richten op hoe AI-systemen betekenis, cultuur en communicatie bemiddelen op manieren die verschillen van menselijke processen. Dit kader zou rekening moeten houden met de agency van machines in het vormgeven van culturele verhalen en artefacten.
5. Kritiek op scepsis over AI’s culturele rol
Weatherby bekritiseert wat hij noemt “remainder humanisme”—de neiging om AI’s culturele bijdragen te minimaliseren door vast te houden aan menselijke uniciteit. Hij stelt dat deze scepsis onze mogelijkheid om AI te zien als een betekenisvolle culturele kracht beperkt. In plaats daarvan pleit hij voor het omarmen van AI’s rol in het herdefiniëren van culturele productie.
6. Generatieve AI en de dood van de auteur
Het boek herziet Roland Barthes’ beroemde stelling van “de dood van de auteur” in het licht van AI. Weatherby suggereert dat AI-gedreven taalgeneratie deze dood voltooit door auteurschap los te koppelen van menselijke intentie. Tegelijkertijd betoogt hij dat dit niet betekent dat betekenis of cultuur verdwijnt—in plaats daarvan wordt agency herverdeeld over mensen, machines en systemen.
7. De gevolgen van AI voor humanistisch onderzoek
Weatherby onderzoekt hoe AI traditioneel humanistisch onderzoek uitdaagt, dat lang de prioriteit gaf aan menselijke subjectiviteit en intentionaliteit. Hij stelt dat AI ons dwingt om de grenzen van betekenis, creativiteit en cultuur te herdenken en nieuwe methoden te ontwikkelen voor het bestuderen en omgaan met AI-gegenereerde output.
Samenvatting van de kernpunten
- AI-systemen zoals LLMs zijn geen simpele tools, maar actieve deelnemers in culturele productie.
- Het idee van “remainder humanisme”—de overtuiging in menselijke uniciteit—is achterhaald in het AI-tijdperk.
- Taal is een systemisch, machine-achtig proces, niet alleen een menselijke vaardigheid.
- Er is een nieuw theoretisch kader nodig om de rol van AI in cultuur te begrijpen.
- AI daagt traditionele opvattingen over auteurschap, betekenis en creativiteit uit.
- Humanistisch onderzoek moet zich aanpassen om rekening te houden met de agency en culturele impact van AI.
OVER P’TiX
P’TiX is een artisanaal generatief grafisch programma waarbij gebruikers (‘kunstenaars’) per dag minstens één tekening maken vertrekkende van één van de 52 invoervlekken in inkt en bister.
De aldus gegenereerde tekeningen worden stapsgewijs ontwikkeld, ook met hedendaagse grafische technieken (Photoshop) en AI beeldgeneratie. P’TiX werkt op basis van pereidolie: de gebruikers worden aangemoedigd om in de vlekken dingen te ‘zien’ die er evident niet zijn, het zijn gewoon random vlekken. Peraidolie is géén stoornis, het is een visuele vorm van bias die inherent is aan de werking van het humane zicht, zoals bias een onmisbaar gegeven is in de voortgang van de wetenschap: zonder te zien of te denken wat er niet echt is, kunnen we nooit ontdekken of zien wat het echte benadert…
De resulterende grotesken vormen een poel van monstruositeiten waarin misschien wel een nieuwe beeldtaal kan ontkiemen en groeien.
Ondertussen is het vooral zalig om de fantasie via motorische gewoontes en doorheen de lussen van de visuele feedback tijdens het tekenen onbelemmerd op het papier te laten vloeien: wat je hier ziet is dus vooral het restant van een uiterst aangename beleving, een spoor dat hopelijk aanspoort tot emulaties van de gevolgde methodes.
Zoals elk programma, elke routine die ik ontwikkel ligt in P’TiX de nadruk op het proces, op de gebruikerservaring en niet op het resultaat. De geproduceerde tekeningen, de ‘afgewerkte’ aquarellen of pentekeningen zijn strikt genomen afval van het ‘beleefde’ programma.
Echt ‘goed tekenen’ zal ik overigens nooit kunnen. Ik ben zwaar bijziend en net dat gebrek – ik zie letterlijk nooit wat ik teken – resulteert m.i. in interessante tekeningen. Elke afwijking is m.i. een talent, een potentie. Een zwaar bijziend iemand ‘ziet’ en ervaart de gedeelde realiteit anders, die differentie is een meerwaarde. Het P4iX-programma geeft iedereen de kans om ‘hun’ getekende realiteit te ontwikkelen, ongehinderd door het ‘dogma’ van de fotografische projectie. Het programma nodigt uit tot een intuïtieve exploratie van de gestiek en de grafische feedback daarvan.
Uiteindelijk zorgt de natuurlijke ontwikkeling van de tekengewoontes toch steevast voor een visueel min of meer coherente ‘wereld’, net zoals onze perceptie onze ‘realiteit’ gewoontegetrouw opbouwt uit vertrouwde data. Het delen van die intieme, poëtische wereld met een machinale intelligentie als volwaardige partner in een creatief proces leek en lijkt mij een interessant idee.
P’TiX kan ondertussen voor alle gebruikers ook werken als therapeutisch programma. Het moedigt, als creatieve tekenmethode, het maken van fouten en het leren daarvan aan2in het tekenen, net als in de (geïmproviseerde) muziek, bestaan er geen fouten. Als je een ‘fout’ maakt herhaal je die gewoon tot het een nieuwe regel is, hetgeen overigens een advies is van Sun Ra. Er schuilt een lichte vorm van rebellie in de ‘code’ van de routine, waardoor het een bron van eindeloos tekenplezier en meteen ook een therapeutische uitlaatklep kan zijn.
Historiek
Vanaf CHd (30 augustus 2023) werkt het P’TiX programma als abstraherende ‘aquarellenfabriek‘. Elke tekening op basis van een vlek wordt de volgende dag en de daarop volgende dag met diverse technieken 3meestal aquarel verder uitgewerkt.
De tekengewoontes die ik gaandeweg ontwikkel in het P’TiX programma gebruik ik ook in varianten van het programma, waarbij er dan andere invoer gebruikt wordt, bv. zwart-wit foto’s uit oude magazines in de “POST P’TIX PATRIOTE” variant of het Vianderdomein in “P’TIX OUTDOOR“, of oude fresco’s in het “Italië-boek”.
– Op DEb is er een ‘pagina’ begonnen waarop ik notities, citaten en opmerkingen bijhoud over of in verband met de P’TiX tekenmethode: P’TiX research.
– Vanaf DLF worden er (soms) in een vierde stap varianten, kopieën en/of extracten aangemaakt, waarbij Firefly, de generatieve AI bot van Adobe, (soms) ook mag meespelen.
– In maart 2026 (FC) ben ik gestopt met de AI-uitbreiding van het programma met Adobe Firefly omdat ik de meerwaarde ervan niet langer zag.
– Vanaf FFA (1 juni 2026) ben ik begonnen met een nieuwe poging om met een AI tot een werkbare en vruchtbare samenwerking te komen in het P’TiX programma.
ChatGPT (huidige versie 5.5 in de betalende variant – €23/maand) kleurt elke dag een tot lijnen gestripte versie van de tekening van de dag (een ‘kleurboekversie’) in. Hoe het model die inkleuring doet laat ik bewust vrij, het krijgt enkel de gestripte versie van de tekening als invoer. Na de inkleuring bespreken we soms in de nadien gepubliceerde chats onderdelen van de P’TiX theorie en we werken samen aan een ontsluiting van het P’TiX materiaal voor andere onderzoekers/creatievelingen. Dit alles gebeurt in de m.i. groots mogelijke transparantie.
Ook de gesprekken met het model worden bewaard en gepubliceerd als onderdeel van het werkproces. Een voorbeeld daarvan is onderstaande conversatie over de ontsluiting van het P’TiX-archief:
https://chatgpt.com/share/6a1ec53b-6048-838f-9af1-998a2bb812a2
Deze conversatie documenteert een poging om met behulp van AI het P’TiX-archief te ontsluiten. Ze wordt gepubliceerd als onderdeel van het onderzoeksproces en niet als een afgewerkt resultaat.
In afwachting van verder ontsluiting: de hier getoonde invoer en uitvoer van het P’TiX programma kan dus zondermeer worden gebruikt en is, zoals alles op deze site gratis en onvoorwaardelijk beschikbaar voor iedereen.
NKdeE 2026 – copyright:
CC0 1.0 Universal (CC0 1.0) Public Domain Dedication
rev. dv@FFD
P’TiX invoer TABEL
Klik op het PI-cijfer om de invoer met voorbeelden van uitvoer te bekijken:
Gedicht van de dag
‘Gedicht van de Dag’ is een routine (programma) waarbij ik in min of meer chronologische volgorde elke dag een eerder geschreven tekst (de ‘invoertekst’ ‘ waarnaar u onderaan de link vindt) herschrijf tot de uitvoer die u hier kan lezen. Het programma gebruikt uitdrukkelijk géén artificiële intelligentie.
SUN RA / Stars Fell on Alabama
album: Purple Night (1990)
duur: 10:33
Stars Fell on Alabama
flinterdunne beweegredenen scharen
zich in de holtes van je kiezen, je kauwt
je de grijs-omwalde ogen uit, het valt
wel mee, ze rijdt je op en af en aan
en de draaiing in het ding draait mee
met de ringen van de derwisjenplaneet, ja
ho___
_____________________ hé__
het zeikt geluk in teutestrepen het zwakzinnige
drijfgasbellentoonveld alarmeert
de hoofdregelaar, de hoofdregelaar
uit zich in zwitsalbilletjes
en pitswangen, snuift de strijkgoedgeuren
tussen de verse lakens goed diep en dit:
een onooglijk wit drama
druipt op Alabama vannacht,
een lichtjes hemelse situatie:
fix it
op het keyboard, snel,-
“you got that Simon?”
presentatie : 2008 – 2010 – 2018
voor SUN(T)RA(NCE)
text & images CC0 – Public Domain
over SUN(T)RA(NCE)
De SUN(T)RA(NCE) teksten werden in 2008-2009 geschreven telkens tijdens het beluisteren en (slechts) gedurende de duur van de betreffende compositie van jazzmeester SUN RA. De aangebrachte redactie (toen en nu) is minimaal.
Het grafisch werk bij de hernemingen in 2018 4de Autodesk Sketchbook Mandala’s die ik er hier toevoeg zijn van 2021 en niet onmiddellijk gerelateerd aan de teksten werden ook gemaakt tijdens… en (slechts) gedurende…
De duur van de compositie staat telkens vermeld onder het mp3-pijltje. Als u die tijd nu niet hebt, kom dan later ’s terug ofzo, want de output van dit programma is echt wel opgezet als klank-beeld-tekst eenheid.
Het Gedicht van de Dag programma ‘leest’ de SUN(T)RA(NCE) teksten zonder ze te veranderen, de herneming plaatst de oude teksten enkel in het nieuwe tijdskader van de publicatietijd (naast de verteltijd en de vertelde tijd een derde tijdsstructuur in de narratieve structuur van de teksten). De toevoeging van dit blok aan de bestanden van de eerdere publicaties voegt de dimensie van een voltooid verleden toekomst toe aan de lees(oproep)ervaring van die teksten in de WP database.
P’TiX kleurboek
Overtref zowel ChatGPT als mijzelf met jouw briljante inkleuring van deze P’TiX grotesken.
~
copyright ‘ViLT //dagwerk van dirk vekemans’:
CC0 1.0 Universal (CC0 1.0) Public Domain Dedication
contact: dirkvekemans@yahoo.com
VOLG dirkvekemans.be
Vul je mailadres hieronder in en je krijgt elke dag het werk zo in je mailbox, gratis. jouw mailadres wordt verder niet gedeeld, gebruikt of anderszins bekend gemaakt. Met opzeglink in elke mail.
Noten